Ditëve të fundit janë shtuar rastet e paraqitjes së gjarpërinjëve, gjegjësisht bollave në vende gjithnjë më publike apo të frekuentuara, fenomen ky që më parë kanë qenë shumë i rrallë.
Edhe pse ky lloj zvarraniku nuk është helmues, megjithatë ai mund të kafshojë dhe ka vetitë e veta që rrezikon njerëzit sidomos fëmijët.
Pse paraqiten bollat pranë njerëzve?
- Ndryshimi i habitatit natyror
Natyra po zvogëlohet nga ndërhyrja e njeriut – ndërtimet, prerja e pyjeve, betonizimi. Gjarpërinjtë (bollat) detyrohen të kërkojnë strehim pranë ndërtesave, oborreve ose magazinave. - Tërheqje nga ushqimi
Aty ku ka mbeturina ose grumbuj drush, shpesh ka minj, bretkosa, zhapikë – ushqim për gjarpërinjtë (bollat). - Vendstrehime ideale
Vende të frekuentuara nga njerëzit, por që kanë hapësira të fshehura si nën tarraca, garazhe të braktisura, nën gurë të mëdhenj apo nëpër tunele, krijojnë kushte ideale për ngrohje dhe strehim, sidomos afër lumenjëve
Shembuj të vendeve të frekuentuara ku janë parë bollat:
- Oborre shtëpish në fshatra
- Tregje apo stalla me bagëti
- Shkolla të vjetra me mjedise të papastruara
- Objekte të braktisura apo me mbeturina
- Vende afër burimeve uji në qytete të vogla
Rreziqet dhe reagimi i njerëzve
- Frikë dhe panik – shumë njerëz i shohin gjarpërinjtë (bollat) si të rrezikshëm pa bërë dallim mes helmues dhe johelmues.
- Vrasja e gjarpërinjve (bollave) – ndodh shpesh, edhe pse disa prej tyre janë të dobishëm dhe të mbrojtur me ligj.
- Mosraportimi tek autoritetet – shumë njerëz nuk dinë ku të raportojnë një ngjarje të tillë, ose nuk e marrin seriozisht derisa bëhet e rrezikshme.
Si duhet vepruar kur haset një bollë pranë vendbanimeve?
- Qëndroni të qetë – mos u afro dhe mos i provoko.
- Mos i godisni – veçanërisht nëse nuk e dini nëse janë helmues apo jo.
- Lajmëroni autoritetet lokale – agjencitë e mbrojtjes së mjedisit, zjarrfikësit, ose bashkinë.
- Siguroni ambientin – pastro mbeturinat, prerja e barit të lartë, heqja e gurëve të mëdhenj apo stivave me dru që krijojnë strehim për ta.
Gjarpërinjtë (bollat) në vendin tonë janë kryesisht johelmues dhe të dobishëm për ekosistemin – kontrollojnë popullatën e brejtësve.
Vetëm disa lloje janë helmues, si gjarpri i malit (Vipera ammodytes) apo gjarpri me zile, por ai zakonisht shmanget nga zonat me shumë njerëz.
