Rreth pesë vende në Evropë ofrojnë studime falas për studentët nga vendet jo-anëtare të BE-së. Nëse merret parasysh edhe kostoja e jetesës në ato vende, mund të thuhet se disa prej tyre duken shumë më të favorshme për studentët serbë në krahasim me regjistrimin në studime të vetëfinancuara në ndonjë qytet të vendit tonë.
Përfundimi i arsimit të mesëm është një hap i madh për ata që synojnë të vazhdojnë shkollimin, si dhe për maturantët që planifikojnë të gjejnë punë menjëherë. Aksesi në arsimin e lartë shpesh mund të jetë një pengesë e madhe për shumë njerëz, veçanërisht për ata me të ardhura të ulëta që nuk e kanë gjetur mundësinë e tyre në buxhet. Përkundrazi, mund të duket sikur studimi në një vend të huaj është i pamundur për ta.
Megjithatë, hulumtimi i publikuar nga Erudera, platforma më e madhe në botë për studentët e bazuar në inteligjencën artificiale, tregon se studentët nga Serbia (nënshtetësi serbe) mund të gjejnë vendin e tyre në disa vende të huaja ku studimi është falas ose shumë i përballueshëm.
Shumë vende evropiane kanë hequr tarifat e shkollimit për studentët vendas dhe ndërkombëtarë, duke zgjeruar aksesin në arsimin e lartë dhe duke e bërë atë më të qëndrueshëm financiarisht. Sigurisht që përfitimet janë shumë më të mëdha për studentët që vijnë nga vendet e Bashkimit Evropian, por edhe maturantët nga Serbia kanë shansin të bëhen qytetarë të huaj akademikë në disa prej tyre.
Arsim i lartë falas dhe kosto të ulëta
Studentët nga serbia kanë të drejtë të studiojnë falas në Çeki, Finlandë, Gjermani, Islandë, Slloveni dhe sipas njoftimeve nga vjeshta e vitit 2023, e njëjta gjë do të jetë e mundur edhe në Norvegji, sipas Erudera.
Megjithatë, studimi falas do të thotë vetëm shpenzime të paguara për arsimin, ndërsa shpenzimet e jetesës mbeten me studentin dhe familjen e tij.
Siç vlerësohet në bazë të të dhënave të mësipërme, kostoja e jetesës është më e ulëta në Republikën Çeke. Një student që merr njohuri në këtë vend duhet të ndajë nga 300 deri në 650 euro për jetesën e tij të përditshme. Në Slloveninë fqinje atij do t’i nevojiten nga 400 deri në 700 euro në muaj për shpenzimet e jetesës. Në Finlandë, kostot janë dy herë më të larta, ndaj duhet të llogarisni në 700 deri në 1300 euro shpenzime.
Kur bëhet fjalë për një nga destinacionet kryesore për arsimin e lartë – Gjermaninë, për jetën e studentit në këtë shtet europian duhet të llogarisni në rreth 930 euro në buxhetin e familjes. Studimi në Islandën e largët mund të jetë falas, por për shpenzimet e përditshme duhet të ndani rreth 1400 euro në muaj.
Nëse Norvegjia do të bënte të mundur studimin falas për studentët jashtë BE-së, në atë rast studentët e parë nga serbia, si dhe të gjithë të tjerët, do të duhej të llogarisnin në 700 deri në 900 euro shpenzime mujore të jetesës.
Viza pune vetëm për një periudhë të kufizuar kohore
Vizat e punës për të diplomuarit i lejojnë të diplomuarit të qëndrojnë në vend për një periudhë të caktuar për të kërkuar punë.
Kur bëhet fjalë për vendet e përmendura më parë, kushtet më të mira në këtë kuptim i ofron Finlanda, e cila u mundëson të huajve me diplomë universitare të kërkojnë punë dy vjet pas përfundimit të studimeve.
Më pas në listë do të ishte Gjermania, e cila lejon një vit e gjysmë vizë pune për të diplomuarit e huaj. Kushtet që ofron Norvegjia janë një vit kërkim pune, ndërsa Çekia lejon vetëm nëntë muaj qëndrim mbi këtë bazë. Gjashtë muaj është afati kohor që do t’u jepet studentëve nga serbia në Islandë për të gjetur punë në këtë shtet pas diplomimit.
Këto afate i referohen kërkimit të një pune, pra qëndrimit në një vend të huaj pas përfundimit të studimeve. Megjithatë, studentët gjatë studimeve mund të gjejnë edhe punë të përkohshme për t’ia lehtësuar jetën vetes gjatë studimeve në një vend të huaj, por edhe për të fituar përvojë shtesë dhe për të njohur gjuhën dhe kulturën e vendit ku studiojnë.
Këtu ka edhe kufizime dhe ato i referohen kohës që studentët e huaj lejohen të kalojnë në një lloj marrëdhënie pune gjatë studimeve.
Kështu, në Republikën Çeke, studentët mund të punojnë maksimumi 30 ditë gjatë një viti kalendarik. Në Finlandë, studentët mund të punojnë deri në 30 orë në javë, në Islandë është e mundur të punojnë deri në 15 orë në javë gjatë një viti studimi, në Norvegji deri në 20 orë në javë. Gjermania ka mundësitë më të mëdha në këtë drejtim, duke u lejuar studentëve të huaj deri në 120 ditë punë me kohë të plotë, ose 240 ditë punë me kohë të pjesshme. Në Slloveni, puna shtesë është e mundur përmes një programi të veçantë të quajtur “Puna studentore”.
