Çështja e shqiptarëve të Luginës së Preshevës, edhe pse përballë një diskriminimi të vazhdueshëm institucional nga shteti serb, vazhdon të shoqërohet me një problem po aq serioz: mungesën e unitetit politik shqiptar. Kjo përçarje, e cila shpesh del në pah përmes deklaratave publike dhe postimeve në rrjete sociale, është bërë veçanërisht e dukshme së fundmi rreth lobimit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Deputeti Shaip Kamberi, aktualisht duke qëndruar në Uashington, ka bërë publike një zhvillim të rëndësishëm politik: dorëzimin zyrtar të projektligjit H.R. 6411 – Presheva Valley Discrimination Assessment Act nga Kongresisti amerikan Keith Self. Ky akt synon të vlerësojë dhe dokumentojë diskriminimin sistematik ndaj shqiptarëve në Serbi, duke përfshirë pasivizimin administrativ, përjashtimin nga institucionet publike, shtypjen e gjuhës shqipe, diskriminimin në arsim dhe margjinalizimin ekonomik.
Në deklarimin e tij, Kamberi thekson se ky ligj nuk është simbolik, por një instrument konkret i politikës shtetërore amerikane që e vendos çështjen e Luginës në agjendën zyrtare të Kongresit të SHBA-ve. Mesazhi është i qartë: për herë të parë, diskriminimi ndaj shqiptarëve nuk mbetet në periferi të diplomacisë, por hyn në zemrën e vendimmarrjes amerikane.
Megjithatë, ky narrativ është kundërshtuar hapur nga kryetari i APN-së në Preshevë, Visar Memeti, i cili përmes një postimi rikujton se çështja e pasivizimit të shqiptarëve është adresuar qysh në vitin 2020 në Departamentin e Shtetit dhe në Kongresin Amerikan. Memeti shkon edhe më tej, duke ironizuar rolin e Shaip Kamberit në atë periudhë, duke pretenduar se ai, si kryetar i Komunës së Bujanocit, ishte më shumë i përqendruar në çështje tenderësh lokalë sesa në lobim ndërkombëtar.
Kjo përplasje publike nuk është thjesht një debat për “kush ishte i pari”, por pasqyron një luftë për legjitimitet politik dhe për pronësinë e meritave në përfaqësimin e çështjes shqiptare. Në vend që sukseset – qofshin ato të vitit 2020 apo të vitit 2025 – të shihen si vazhdimësi e një përpjekjeje kolektive, ato përdoren si armë politike kundër njëri-tjetrit.
Arsyet pse ndodh kjo janë të shumëfishta. Së pari, skena politike shqiptare në Luginë është e fragmentuar, me subjekte që shpesh veprojnë më shumë për kapital politik partiak sesa për një strategji të përbashkët kombëtare. Së dyti, mungesa e një platforme të unifikuar për lobim ndërkombëtar e ka kthyer çdo iniciativë individuale në objekt rivaliteti. Së treti, afërsia e zgjedhjeve – parlamentare dhe KKSH – e thellon edhe më shumë këtë garë për protagonizëm.
Në këtë situatë, rreziku më i madh është që përçarja e brendshme të relativizojë kauzën. Partnerët ndërkombëtarë nuk janë të interesuar se cili subjekt politik merr meritën, por nëse ekziston një zë i qartë, i qëndrueshëm dhe i unifikuar. Çdo përplasje publike mes liderëve shqiptarë dobëson besueshmërinë e tyre dhe krijon konfuzion për ata që potencialisht duan të ndihmojnë.
Në fund, pyetja kyçe nuk duhet të jetë se kush e adresoi i pari çështjen në Uashington, por pse ende shqiptarët e Luginës përballen me të njëjtat probleme themelore. Lobimi në SHBA, qoftë në vitin 2020 apo sot, ka kuptim vetëm nëse shoqërohet me unitet politik, koordinim dhe një vizion të përbashkët.
Pa këtë unitet, çdo ligj, rezolutë apo takim i nivelit të lartë rrezikon të mbetet më shumë një fitore individuale në rrjete sociale sesa një ndryshim real për qytetarët shqiptarë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.
