Nga Nexhmedin Saqipi
Në një kohë kur banorët e Luginës së Preshevës përballen me sfida të shumta, siç është pasivizimi i adresave, një tjetër problem po rëndon përditshmërinë e tyre: mungesa e linjave të rregullta të autobusëve mes Preshevës dhe Bujanocit. Këto dy komuna, të ndara me rreth 25 kilometra, sot janë më të largëta se kurrë – jo për shkak të distancës gjeografike, por për shkak të mungesës së një infrastrukture elementare të transportit publik.
Nga qarkullimi i rregullt në një boshllëk total
Dikur kjo rrugë ishte e gjallë. Autobusët si “Mimoza”, “Maxhari” dhe “Kavimi” qarkullonin çdo ditë, duke mundësuar lëvizjen e lirë të qytetarëve për punë, shkollim, shërbime shëndetësore apo vizita familjare. Sot, kjo është vetëm një kujtesë. Asnjë autobus nuk lidh më këto dy qendra, ndërsa qytetarët janë të detyruar të përdorin taksitë, të cilat për shumë familje mbeten një luks i papërballueshëm.
Pretendimi se “tani njerëzit kanë makina” është jo vetëm i pasaktë, por edhe i padrejtë. Realiteti social në këto komuna dëshmon se një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve nuk kanë mundësi ekonomike për transport privat, e aq më pak për të përballuar çmimet e larta të taksive. Kjo situatë krijon një hendek të thellë social dhe përjashton një kategori të tërë qytetarësh nga lëvizja e lirë.
Heshtja institucionale dhe mungesa e përgjegjësisë
Pyetja që shtrohet me të drejtë është: si është e mundur që dy pushtete komunale, në Preshevë dhe Bujanoc, të udhëhequra nga përfaqësues shqiptarë, si dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar, të mos ndërmarrin asnjë nismë konkrete për zgjidhjen e këtij problemi?
Ndërkohë që shpesh dëgjojmë deklarata për diskriminim dhe pasivizim nga niveli qendror në Beograd, mungesa e veprimit në nivel lokal ngre dilema serioze mbi prioritetet dhe përgjegjësinë institucionale. Kështu kemi si shembull vendbanimet e zonave rurale në kufij me Kosovën: fshatin Dobrosin, pasatj ato të Malësisë së Bujnanocit, që përbëjnë tri Bashkësi Lokale të Zarbicës, Muhocit dhe Breznicës. Ngjashëm është edhe fati i Karadakut të Preshevevës dhe Medvegjës, që kanë mbetur të izoluara dhe të braktisura nga pushtetet locale, sa i përket qarkullimit rrugorë, pa autobusë locale që dikur i kishin. Shtrohet pyetja: Kush është fajtor në këtë drejtim rreth lëvizjes së qytetarëve në këto zona? Është qesharake, madje naïve të mendohet përgjigja se tani ata kanë makina private për të qarkulluar në këto zona për nevojat e tyre të lëvizjes në drejtim të qyteteve në Luginë të Preshevës.
Kush po i “pasivizon” lidhjet mes nesh?
Nëse adresat po pasivizohen nga politika qendrore, atëherë kush po i pasivizon lidhjet e përditshme mes qytetarëve? Mungesa e transportit publik nuk është vetëm çështje teknike – ajo është një formë izolimi social dhe ekonomik. Është një ndërprerje e komunikimit, bashkëpunimit dhe jetës së përbashkët mes dy komunave që ndajnë histori, kulturë dhe interesa të përbashkëta.
Nevoja urgjente për zgjidhje konkrete
Presheva dhe Bujanoci nuk kanë nevojë për projekte madhore për të filluar zgjidhjen – mjafton një hap i vogël, por i domosdoshëm: vendosja e të paktën një linje të rregullt ditore të autobusit. Një iniciativë e tillë do të ishte një lehtësim i madh për qytetarët dhe një dëshmi e vullnetit institucional për t’u përballur me problemet reale.
Përfundim: Lidhja që duhet rikthyer
Në fund të fundit, transporti nuk është luks – është e drejtë themelore për lëvizje dhe jetë dinjitoze. Nëse institucionet nuk arrijnë të sigurojnë as këtë minimum, atëherë çdo fjalë për zhvillim, mirëqenie dhe përfaqësim mbetet bosh.
Është koha që përgjegjësit të reflektojnë dhe të veprojnë. Sepse lidhja mes Preshevës dhe Bujanocit nuk është vetëm rrugë – është vetë fryma e një komuniteti që nuk duhet të mbetet i izoluar.
